Red Velvet gặp Bach trong “Feel My Rhythm”
Cẩm nang nghe về giai điệu xưa, giọng hát đương đại và cách tái tưởng tượng bằng dàn nhạc khiến đĩa đơn năm 2022 của Red Velvet đáng nghe từ nhiều góc độ.
Có nhiều cách để nghe “Feel My Rhythm” của Red Velvet. Hãy theo dõi giọng hát, và bạn sẽ thấy đây là một ca khúc pop với lời mời gọi phấn khởi làm trọng tâm. Hãy lần theo giai điệu xưa đan xen trong ca khúc, và một cuộc đối thoại khác sẽ hiện ra: bản phối hiện đại dành chỗ cho thứ âm nhạc gắn liền với Johann Sebastian Bach.
Bản thu năm 2022 vay mượn giai điệu Air trong Orchestral Suite No. 3, BWV 1068 của Bach. Ghi chú album do hãng đĩa cung cấp trên Geniemô tả sự kết hợp giữa chất liệu quen thuộc ấy, âm thanh dây đàn và nhịp trap. Nhận ra nguồn gốc là bước đầu tiên đầy thỏa mãn. Lắng nghe xem điều gì xảy ra sau khi nhận ra mới là điều thú vị hơn.
Một giai điệu với cuộc đời khác
Phần nhạc được vay mượn thường được giới thiệu với tên “Air on the G String”. Với cẩm nang nghe này, điều quan trọng là vị trí của nó trong bộ suite của Bach. Nó mang đến một tham chiếu âm nhạc tồn tại bên ngoài bản thu của Red Velvet; điều đó không biến ca khúc pop thành một màn trình diễn trọn vẹn chương nhạc giao hưởng ấy.
Sự phân biệt đó giúp cuộc so sánh luôn rộng mở. Một bản phối có thể lặp lại, biến đổi hoặc đặt lại chất liệu cũ trong khi đưa một giai điệu giọng hát mới lên trên. Người nghe không cần phải chọn lớp nào mới là âm nhạc “thật”. Điều thú vị nằm ở cách sự chú ý di chuyển giữa chúng.
Hãy bắt đầu với video âm nhạc chính thức của SMTOWN. Ở lượt nghe đầu, hãy tập trung vào phần nhạc cụ dễ nhận ra. Ở lượt khác, hãy theo dõi giai điệu giọng hát chính và để ý xem nó đòi hỏi bạn tập trung đến mức nào. Cùng một đoạn nhạc có thể bỗng trở nên dày đặc hơn hoặc thoáng đãng hơn khi đôi tai chuyển hướng chú ý.
Đừng quên những người có tên trong phần ghi công
Phần ghi công của ca khúc khiến cuộc gặp gỡ ấy trở nên cụ thể hơn. Genie ghi lời tiếng Hàn của Seo Ji-eum và phần sáng tác của Jake K, Maria Marcus, Andreas Öberg và MCK. Jake K và MCK được ghi công phối khí. Đây là những người góp phần xây dựng ca khúc mới quanh tham chiếu cũ, còn phần trình diễn của Red Velvet tạo nên sắc thái giọng hát trong bản thu.
Thật hấp dẫn khi tóm gọn kết quả thành “Bach cộng K-pop” rồi dừng lại ở đó. Nhưng công thức ấy có thể che khuất công việc cụ thể đã được thực hiện. Một giai điệu dễ nhận ra không tự chọn vị trí của mình trong điệp khúc. Âm thanh bộ gõ không tự quyết định lúc nào sẽ vang lên. Một câu hát cũng không tự nhiên tìm được mối liên hệ hài hòa với một dòng nhạc khác đang chuyển động.
Hãy thử lắng nghe những mối liên hệ ấy mà không biến việc này thành bài kiểm tra lý thuyết. Khi giọng hát thu hút sự chú ý, bạn vẫn theo dõi được một dòng nhạc riêng ở bên dưới không? Khi chuyển sự chú ý sang phần nhạc cụ, giai điệu giọng hát trở nên đơn giản hơn hay bất ngờ hơn? Bạn không cần gọi tên hợp âm mới nhận ra sự thay đổi.
Âm nhạc học giả lắng nghe điều gì
Nhà lý thuyết âm nhạc Netta Huebscher nghiên cứu mối liên hệ này trong “Standing on the Shoulders of Giants”, đăng trên tạp chí Music Theory Spectrum. Phân tích của cô xem việc vay mượn là sự tái xử lý đáng kể chất liệu âm nhạc của Bach, đồng thời xem xét cách giọng hát của các ca sĩ có thể tạo được uy thế trong một ca khúc gợi nhắc nhà soạn nhạc xưa. Đây là một cách diễn giải học thuật, không phải tuyên bố rằng nghệ sĩ biểu diễn hay nhà sản xuất đã công bố một ý nghĩa duy nhất, dứt khoát.
Bài viết nằm trong số Xuân 2026 của tạp chí. Giá trị của bài ở đây nằm ở cách tiếp cận việc lắng nghe mà nó gợi mở, chứ không phải ở tuyên bố đây là tin nóng. Bài khuyến khích chúng ta thôi xem tác phẩm cũ như món trang sức ấn tượng, và chuyển sang hỏi bản trình diễn mới làm gì với chất liệu ấy.
Một hệ quả thiết thực là hãy tiếp tục lắng nghe giọng hát. Việc nhận diện nguồn gốc cổ điển có thể khiến nó chiếm lĩnh cuộc thảo luận, ngay cả khi các ca sĩ vẫn là trọng tâm của trải nghiệm. Hãy chú ý đến hình dáng và sự liền mạch trong các câu hát của họ. Chất liệu được kế thừa là một phần bản sắc của ca khúc, nhưng không phải lý do duy nhất để nghe lại.
Đưa bản phối theo một hướng khác
Có một bản thu chính thức thứ hai rất đáng để so sánh. Bản giao hưởng “Feel My Rhythm” của Dàn nhạc Giao hưởng Seoul, do SM Entertainment và SM Classics phát hành ngày 1 tháng 7 năm 2022, đưa ca khúc pop trở lại bối cảnh dàn nhạc giao hưởng. Thông tin ghi công phát hành nêu tên Lee Gwang-il và Jo In-woo là người phối khí.
Hãy lắng nghe xem điều gì xảy ra khi nhạc cụ đảm nhận phần chất liệu gắn với bản hát. Những câu nhạc nào vẫn dễ nhận ra? Câu nào nghe khác đi vì âm sắc, quy mô hoặc kết cấu xung quanh đã thay đổi? Phép so sánh này hé lộ nhiều điều hơn là tranh luận xem phiên bản nào tinh tế hơn.
Kết hợp lại, các bản thu gợi ý một thói quen thú vị dành cho những người yêu nhạc pop tò mò. Hãy tìm chất liệu được vay mượn, ghi nhận những người đã biến đổi nó, rồi tiếp tục lắng nghe sau khoảnh khắc nhận ra. Trong “Feel My Rhythm”, biết giai điệu bắt nguồn từ đâu mới chỉ là phần mở đầu câu chuyện.