Lần đầu chơi trò chơi Yut
Từ cách hiểu kết quả khi tung yut đến cùng nhau bàn về rủi ro ăn quân của đối thủ, hãy tìm hiểu trò chơi yut của Hàn Quốc.
Bốn thanh yut rơi xuống chiếu, mọi người đều nghiêng người tới để đếm kết quả. Dù số bước ít, bạn vẫn có thể ăn quân của đối thủ; quân đang dẫn trước cũng có thể tụt lại chỉ sau một lượt. Trò chơi yut kết hợp may rủi và quyết định, khiến ván chơi luôn sôi động. Làm quen với năm kết quả của thanh yut mới chỉ là bước đầu tiên.
Bảo tàng Dân gian Quốc gia cho biết thời gian diễn ra các phong tục truyền thống theo mùa kéo dài từ mùng 1 tháng Giêng âm lịch đến kỳ trăng tròn đầu tiên. Mối liên hệ giữa trò chơi yut và Tết Âm lịch giúp chúng ta hiểu vai trò của trò chơi này trong các buổi tụ họp gia đình và cộng đồng. Tháng 10 không phải mùa truyền thống để chơi yut, nhưng chỉ cần một bộ yut đơn giản và người sẵn lòng chơi cùng là bạn có thể thử một ván.Bách khoa toàn thư của Bảo tàng Dân gian Quốc gia
Mỗi người bắt đầu với bốn quân
Một bộ yut tiêu chuẩn gồm bốn thanh yut để tung, một bàn yut có 29 vị trí và bốn quân cờ cho mỗi bên. Hai người có thể đấu với nhau, hoặc nhiều người hơn chia thành hai đội để chơi. Các quân cờ được gọi là “ngựa”. Hãy chọn quân dễ phân biệt và phân rõ quân đang chờ xuất phát với quân đã đi hết một vòng bàn cờ.
Mục tiêu là đưa cả bốn quân đi hết một vòng bàn cờ trước đối thủ. Bảo tàng Dân gian Quốc gia giới thiệu các quy tắc cơ bản, còn hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch giải thích cách ăn quân và chồng quân. Các quy tắc nhập môn dưới đây tuân theo những nguyên tắc cơ bản này, nhưng thống nhất trước một số quy tắc đơn giản hóa thay vì áp dụng mọi biến thể theo vùng miền hoặc từng gia đình.Hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Trước khi bắt đầu, hãy xác định điểm xuất phát và hướng mũi tên trên bàn yut. Trong ván tập đầu tiên, chỉ đi theo đường vòng ngoài. Tung yut ở nơi thoáng, mềm, cách xa mặt người và đồ dễ vỡ. Các thành viên trong đội lần lượt tung yut, tránh để một người tự mình quyết định mọi việc.
Làm quen với năm kết quả
Đếm số mặt phẳng hướng lên.
- 1 mặt phẳng hướng lên: Do, tiến 1 ô
- 2 mặt phẳng hướng lên: Gae, tiến 2 ô
- 3 mặt phẳng hướng lên: Geol, tiến 3 ô
- 4 mặt phẳng hướng lên: Yut, tiến 4 ô và được tung thêm lần nữa
- Không có mặt phẳng nào hướng lên: Mo, tiến 5 ô và được tung thêm lần nữa
Kết quả cuối cùng rất dễ gây nhầm lẫn. Khi cả bốn mặt tròn hướng lên, bạn tiến 5 ô chứ không phải 0 ô. Hãy quan sát hình dạng của thanh yut, đừng mặc định rằng mặt có hoa văn trang trí quyết định số bước. Cẩm nang chính thức của Hàn Quốc, “Let's Go Koreagiải thích sự khác biệt giữa mặt phẳng và mặt tròn.Trang 117 của cẩm nang chính thức
Dùng mỗi kết quả tung được cho một quân, hoặc một nhóm quân đã chồng lên nhau. Bạn có thể đưa quân đang chờ xuất phát vào bàn hoặc di chuyển quân đã có trên bàn. Sau khi vào điểm xuất phát, vị trí đầu tiên được tính là một ô. Kết quả bốn ô không thể tách thành hai lần đi, mỗi lần hai ô.
Trong bộ quy tắc tập chơi này, hãy ghi lại kết quả được tung thêm, sau đó xem mỗi kết quả là một lượt di chuyển riêng và sử dụng theo thứ tự tùy chọn. Bỏ qua ký hiệu lùi một ô; nếu thanh yut rơi khỏi chiếu, hãy tung lại. Quân cờ hoàn thành một vòng khi đi qua vị trí cuối cùng. Cho phép hoàn thành vòng bằng kết quả vượt quá vị trí cuối cùng. Các gia đình hoặc nhóm chơi đã quen có thể xử lý tình huống đặc biệt theo cách khác, vì vậy hãy thống nhất bộ quy tắc tập chơi này trước lần tung yut đầu tiên.
Ăn quân, cục diện thay đổi
Nếu dừng đúng tại vị trí có quân đối thủ, hãy đưa quân đó về khu vực chờ xuất phát. Chỉ đi qua vị trí đó thì không thể ăn quân. Sau khi ăn quân, bạn được tung thêm lần nữa, nên kết quả ít bước đôi khi lại có lợi bất ngờ. Khi đối thủ ở ngay phía trước, đi một ô đôi khi tốt hơn đi năm ô. Theo bộ quy tắc tập chơi này, dù ăn quân bằng Yut hay Mo, bạn cũng không được tung thêm lần nữa ngoài lượt tung thêm mà kết quả đó vốn đã cho phép.
Khi quân của bạn dừng tại vị trí có một quân khác của bạn, bạn có thể chồng chúng lên nhau để di chuyển. Các quân chồng lên nhau sẽ cùng di chuyển theo một kết quả. Cách này giúp nhiều quân hoàn thành vòng nhanh chóng, nhưng đối thủ cũng có thể ăn cả nhóm chỉ trong một lần. Khi các quân gặp nhau, hãy quyết định có chồng chúng lên nhau hay không. Theo bộ quy tắc tập chơi này, các quân đã chồng sẽ cùng di chuyển cho đến khi hoàn thành vòng hoặc bị ăn.
Vì vậy, câu hỏi cả đội cùng suy nghĩ không chỉ là “Quân nào đang dẫn trước nhiều nhất?” mà còn là: Nước đi nào giúp chúng ta có vị trí thuận lợi nhất ở lượt tiếp theo? Có thể ăn quân không? Chồng quân có giúp giảm số lần tung yut không? Đưa một quân khác vào cuộc có tăng thêm lựa chọn cho đội không? Đây đều là những quyết định cần cùng nhau bàn bạc, chứ không có nghĩa một chiến lược nào đó chắc chắn sẽ thắng.
Thêm đường tắt ở ván tiếp theo
Sau khi quen với đường vòng ngoài, hãy thêm các đường chéo trên bàn yut. Theo bộ quy tắc tập chơi này, nếu dừng đúng tại góc rẽ, bạn có thể đi vào đường bên trong ở lượt di chuyển tiếp theo. Chỉ đi qua góc đó thì không được tính. Hãy đi qua tâm theo các tuyến đường được đánh dấu trên bàn. Sau khi đến tâm, bạn có thể chọn một tuyến đường khác. Trước khi bắt đầu ván thứ hai, cả nhóm hãy cùng chỉ ra các tuyến đường có thể đi. Xoay bàn hoặc gặp mũi tên lạ có thể khiến người mới chơi bối rối.
Nếu muốn tham khảo hình ảnh trực quan, hãy xem video năm 2022 của Viện Xúc tiến Văn hóa Thiết kế và Thủ công Hàn Quốc để tìm hiểu bộ yut hiện đại. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đính kèm video này trong phần giải thích và cho biết bộ sản phẩm hiện đại có các quy tắc đặc biệt tùy chọn. Hãy xem video như phần minh họa cho bộ sản phẩm đó, không phải quy tắc thi đấu áp dụng phổ biến.Video chính thức của Viện Xúc tiến Văn hóa Thiết kế và Thủ công Hàn Quốc
Niềm vui của trò chơi yut nằm ở sự tương tác với mọi người từ lúc tung thanh yut đến khi di chuyển quân cờ. Hãy để người mới chơi đọc to kết quả và dành thời gian cho đồng đội trao đổi ý kiến. Khi gặp tình huống đặc biệt, chỉ cần xử lý nhất quán từ đầu đến cuối. Bàn cờ tuy nhỏ nhưng có nhiều cơ hội lật ngược tình thế.