Hanji’ning yangi bobi: Koreyaning qo‘lda qog‘oz yasovchi ustalari
16-oktabrdagi simpozium va UNESCOning kutilayotgan qarori Koreyaning qog‘oz yasash bilimlarini diqqat markaziga olib chiqadi, Seuldagi taniqli maskan esa vaqtincha yopiq.
Hanji varag‘iga biror narsa yozishdan oldin uni sinchiklab ko‘rgimiz keladi. Uning cheti qanchalik qalinligi, yorug‘lik undan qanday o‘tishi, sokin tabiiy tus bilan to‘yingan rang o‘rtasidagi farq ko‘zga tashlanadi. Koreyaning an’anaviy qo‘lda yasalgan qog‘ozi yozuv uchun sirt, hunarmandchilik materiali yoki atrofingizdagi makonning bir qismi bo‘lishi mumkin. Bu kuzda e’tibor uni yaratgan insonlar va avloddan-avlodga o‘tgan umumiy bilimlarga qaratilmoqda.
Rasm manbasi: A paper store at Insadong, Seoul-01.jpg — Richard Fisher, CC BY 2.0. Hech qanday tahrir yo‘q. Asl nusxa mahalliy o‘zgartirishlarsiz yuklab olingan. Kesmasdan, proporsiyasini saqlagan holda ko‘rsating.
16-oktabr kuni Koreya merosi xizmati va Koreya merosi agentligi Seuldagi Korea House’da hanji bo‘yicha xalqaro simpozium o‘tkazadi. O‘sha kuni ertalab nomoddiy meros haqida xabardorlik seminari bo‘lib o‘tadi. Tushdan keyingi muhokama hanjining madaniy ahamiyati, zamonaviy qo‘llanishi va an’anaviy qog‘oz ishlab chiqaruvchi jamoalarning davomiyligiga bag‘ishlanadi. Tadbir haqidagi rasmiy e’lon
Bunga e’tibor qaratishning yana bir muhim sababi bor. Koreyaning UNESCOdagi Doimiy delegatsiyasi “Hanji yasashning an’anaviy bilimlari, ko‘nikmalari va madaniy amaliyotlari” nomzodi 2026-yil 30-noyabr–5-dekabr kunlari o‘tkaziladigan qo‘mita sessiyasida ko‘rib chiqilishi rejalashtirilganini ma’lum qildi. 12-oktabr holatiga ko‘ra, bu hali oldinda turgan qaror, UNESCO ro‘yxatiga kiritilgani haqida yakunlangan xabar emas. Koreyaning UNESCOdagi delegatsiyasi
Material izidan borib, ustaga yetib boring
Hanji asosan qog‘oz tuti po‘stlog‘i tolalaridan tayyorlanadi; bu o‘simlik koreys tilida dak deb ataladi. Delegatsiya ma’lumotida po‘stloqni yig‘ish, bug‘lash, archish, maydalash, varaq shakllantirish va quritish jarayonlari tasvirlangan. Shuningdek, qishloq jamoalari mashaqqatli ishlarni hamkorlikda bajarib kelgan pumasi amaliyotiga alohida urg‘u berilgan. Demak, ko‘rib chiqilayotgan meros tayyor buyum bilan bir qatorda o‘zaro munosabatlar va to‘plangan bilimlarni ham qamrab oladi.
Qog‘oz tayyorlanishini kuzatishning qulay yo‘li — material qanday o‘zgarib borishiga e’tibor berish. Po‘stloqning tolalarga ajralgan paytini, so‘ng tolalar varaq holiga keltiriladigan harakatni kuzating. Andong Hanji ishlab chiqarish jarayoni haqidagi ma’lumotida po‘stloqni tayyorlash, qaynatish, yuvish va oqartirish keyingi bosqichlardan oldin bajarilishini aytadi. Suvdan ko‘tarilayotgan varaq eng fotogen lahza bo‘lsa ham, bu tayyorgarliklar ham hunarning bir qismidir. Ustaning ish jarayoni
Koreya hunarmandchilik va dizayn jamg‘armasining 2026-yilgi “Hanji, Koreyaning an’anaviy qog‘ozi” filmi jarayon bilan tanishtiruvchi tasviriy lavhani taqdim etadi. Koreyaning UNESCOdagi delegatsiyasi unga bevosita havola beradi. Qo‘llar, asbob-uskunalar va odamlar o‘rtasida bo‘linayotgan mehnatga qarang; qog‘ozning yakuniy ko‘rinishi bu hikoyaning faqat so‘nggi qismidir.
Tanib olish uchun yagona varaq yo‘q
Mehmon uchun hanji so‘zi barcha varaqlar bir xil tuyuladi, degan taassurot uyg‘otishi mumkin. Yaxshisi, aynan qaysi qog‘oz haqida gap ketayotganini so‘rang. Namunalar to‘plamini tahlil qilgan taqrizdan o‘tgan tadqiqot Koreyaning 26 ta qog‘oz ishlab chiqarish ustaxonasidan olingan 309 namunani o‘rganib, materiallar va ishlab chiqarishdagi xilma-xillikni qayd etgan. Namunalarning aksariyatida qog‘oz tuti tolalari ishlatilgan, lekin to‘plamda boshqa o‘simlik tolalari ham uchragan. Demak, haqiqiylikni bitta rang yoki tuzilishga qarab baholash o‘rniga, farqlarga qiziqish lozim. Tadqiqot
Loyiha uchun qog‘oz olayotganda sotuvchiga undan nima maqsadda foydalanmoqchi ekaningizni ayting. Siyohda rasm chizish, bosma ishlari, buklash va kichik buyumni qoplash varaqdan turlicha xususiyatlarni talab qiladi. Ustasi, tolalar tarkibi, qalinligi va tavsiya etilgan ishlatilishi haqida so‘rang. Ruxsat bo‘lsa, katta miqdorda xarid qilishdan avval namunalarni taqqoslang. Material hamma narsaga yaraydi, degan mavhum da’vodan ko‘ra, ozgina aniq ma’lumot uyga ko‘proq naf keltiradi.
Rasm manbasi: Korean paper-Hanji-01.jpg — SJ Yang, CC BY-SA 2.0. Hech qanday tahrir yo‘q. Asl nusxa mahalliy o‘zgartirishlarsiz yuklab olingan. Kesmasdan, proporsiyasini saqlagan holda ko‘rsating.
Tashrifni rejalashdan oldin maskan holatini tekshiring
Koreya hunarmandchilik va dizayn jamg‘armasi yuritadigan Hanji House mehmonlarni ustaxonalar, qog‘oz namunalari va amaliy mashg‘ulotlar bilan tanishtirib kelgan. Biroq tashrif buyuruvchilar uchun eski qo‘llanmalarga muhim izoh qo‘shish kerak: rasmiy tashrif sahifasida maskan vaqtincha yopilgani va 2027-yil mart oyida qayta ochilishi rejalashtirilgani aytilgan. Oktyabr safar rejangizni eski manzil yoki ustaxona haqidagi ma’lumotga asoslamang. Yo‘lga chiqishdan oldin operatorning eng so‘nggi xabarlarini tekshiring. Hanji House’ning tashrif buyuruvchilar uchun joriy xabari
Bu yerdagi arxiv suratlari kundalik hayotda qog‘ozga uch xil nigoh tashlash imkonini beradi: Insadong do‘konida taxlangan varaqlar, yelpig‘ichlar yonidagi rangli qog‘oz arqonlar va qog‘oz qoplangan derazadan tushayotgan yorug‘lik. Bular oktyabr simpoziumi yoki Hanji House’ning hozirgi ko‘rgazmalaridan olingan suratlar emas. Ular birgalikda oddiy mashqni taklif etadi: qog‘oz taxlanganda, shakl berilganda va xona bilan tashqi yorug‘lik orasiga qo‘yilganda qanday ko‘rinishini kuzating.
Rasm manbasi: Korea-Hanji-Papered window-01.jpg — Caroline Knox, CC BY-SA 3.0. Wikimedia taqdim etgan proporsional kichik tasvir yuklab olingan; kesilmagan va mahalliy o‘zgartirishlar kiritilmagan.
16-oktabrdagi dasturga borishdan oldin
Hanji simpoziumi Korea House’ning Xalq teatrida soat 14:00–16:30 ga belgilangan; alohida xabardorlik seminari esa 10:00–12:00 da o‘tkaziladi. Ikkalasi ham bepul, rasmiy e’londa har biri uchun alohida oldindan ro‘yxatdan o‘tish shakli bor. Shaklni yuborish qatnashish joyi tasdiqlanganini anglatmaydi: tashkilotchining aytishicha, qatnashish individual aloqa o‘rnatilgandan keyin yakuniy tasdiqlanadi, joylar to‘lishi bilan ro‘yxatdan o‘tish yopilishi mumkin. Reja tuzishdan oldin til bo‘yicha yordam va mavjud joylarni tekshiring.
Qatnashsangiz ham, shunchaki bir varaq qog‘ozdan boshlasangiz ham, eng qimmatli savol o‘sha-o‘sha: buni kimning bilimi yaratdi? Ustani ko‘zdan qochirmasangiz, hanjini tushunish osonlashadi.